Skip to content

Μελάνωμα

Τι είναι το μελάνωμα;

Πρόκειται για κακοήθη όγκο μη φυσιολογικών μελανοκυττάρων. Στις περισσότερες περιπτώσεις εμφανίζεται σε υγιές δέρμα, ενώ περίπου το 1/5 αναπτύσσεται σε ήδη υπάρχον σπίλο. Μπορεί να εντοπιστεί οπουδήποτε υπάρχουν μελανοκύτταρα, στο δέρμα, στους βλεννογόνους και στα νύχια. Αποτελεί το 1-3% όλων των κακοήθων όγκων.

Ποια είναι τα κλινικά χαρακτηριστικά του μελανώματος;

Κλινικά μοιάζει με σπίλο (ελιά) και σε γενικές γραμμές ισχύει ο μνημονικός κανόνας ABCDE:

A (Asymmetry): Ασυμμετρία σχήματος

B (Border): Όρια ασαφή, ακανόνιστα, οδοντωτά

C (Color): Περισσότερα του ενός χρώματα

D (Diameter): Διάμετρος >6mm

E (Evolution): Εξέλιξη του σπίλου: αιμορραγία, αύξηση μεγέθους, αλλαγή σχήματος

Ωστόσο, τα μελανώματα παρουσιάζουν ευρύ φάσμα μορφολογικών χαρακτηριστικών που δεν υπόκεινται σε αυτό το κανόνα σε αυτή την περίπτωση πολύτιμο ρόλο παίζει η δερματοσκόπηση μέσω της ανίχνευσης κάποιων πιο συγκεκριμένων δερματοσκοπικών κριτηρίων.

Που οφείλεται;

Το μελάνωμα οφείλεται σε αλληλεπίδραση:

  1. Περιβαλλοντικών παραγόντων

    UVR: συσσωρευτική, διαλείπουσα και έντονη ηλιακή έκθεση, σοβαρά ηλιακά εγκαύματα σε παιδική ηλικία, τεχνητές πηγές μαυρίσματος

  2. Φαινοτυπικών παραγόντων/ατομικά χαρακτηριστικά
    –Φωτότυπος: ανοιχτόχρωμο δέρμα, ανοιχτόχρωμα μάτια, κόκκινα/ξανθά μαλλιά, παρουσία φακίδων, μειωμένη ικανότητα μαυρίσματος της επιδερμίδας
    -Πολλαπλοι μελανοκυτταρικοί σπίλοι (>100)
    -Ύπαρξη δυσπλαστικών σπίλων (δηλαδή ασύμμετρων, ανομοιογενών στην μορφή, πολλών χρωμάτων και μεγάλου μεγέθους σπίλων)
    -Μεγάλου μεγέθους συγγενείς σπίλοι (>20 εκ σε ενήλικες)
  3. Γενετικών παραγόντων (γονιδιακές μεταλλάξεις, κληρονομούμενα γονίδια)
    -ατομικό ιστορικό μελανώματος
    -οικογενειακό ιστορικό μελανώματος
    -κληρονομούμενα σύνδρομα σχετιζόμενα με ανάπτυξη μελανώματος

Πως γίνεται η διάγνωση μελανώματος;

  1. Λήψη ιστορικού (ύπαρξη ύποπτου σπίλου, ιστορικό έκθεσης σε ηλιακή ακτινοβολία, ύπαρξη ηλιακών εγκαυμάτων κατά την παιδική ηλικία, τεχνητό μαύρισμα, ατομικό/οικογενειακό δυσπλαστικών/ πολλαπλών σπίλων, μελανώματος ή άλλων καρκίνων δέρματος, ανοσοκαταστολή)
  2. Κλινική επισκόπηση της βλάβης
  3. Δερματοσκόπηση

    Πρόκειται για μια μη επεμβατική διαγνωστική μέθοδο, που έχει αναπτυχθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια. Χρησιμοποιεί μια φωτεινή πηγή σε συνδυασμό με πολύ μεγάλη μεγέθυνση (χ140) και επιτρέπει την αναγνώριση δομών στα διάφορα στρώματα του δέρματος, οι οποίες δεν είναι ορατές δια γυμνού οφθαλμού ή με το συμβατικό δερματολογικό μεγεθυντικό φακό.  Το σημαντικό με τη δερματοσκόπηση είναι ότι υπάρχει σημαντική συσχέτιση μεταξύ των δερματοσκοπικών χαρακτηριστικών των βλαβών και των ιστοπαθολογικών τους  ευρημάτων. Στο ιατρείο μας η δερματοσκόπηση διενεργείται με ψηφιακό δερματοσκόπιο που φέρει κάμερα υψηλής ανάλυσης (με δυνατότητα μεγέθυνσης χ140), δίνοντας έτσι τη δυνατότητα πέρα από τον εντοπισμό των ασύλληπτων με το μάτι ή το μεγεθυντικό φακό ύποπτων βλαβών κυρίως την καταγραφή, ανάλυση και αποθήκευση τους.  Έτσι, παρέχεται η δυνατότητα παρακολούθησης και σύγκρισής των αποθηκευμένων λήψεων με μελλοντικές, ώστε να εντοπίζονται και οι παραμικρές/ανεπαίσθητες αλλαγές τους. Η  δερματοσκόπηση δίνει τη δυνατότητα με την ανίχνευση κάποιων κριτηρίων να εντοπιστούν πρώιμα μελανώματα, δύσκολα ανιχνεύσιμα κλινικά.

  4. Ολόσωμη χαρτογράφηση σπίλων

    Πρόκειται για ολόσωμη φωτογράφηση του ασθενούς, ψηφιακή μακροσκοπική/δερματοσκοπική απεικόνιση όλων των σπίλων (ελιών) του και ανάλυσή τους με τη βοήθεια ειδικού λογισμικού προγράμματος. Λαμβάνονται 16 ψηφιακές λήψεις όλου του σώματος του ασθενούς, τέτοιες ώστε να είναι δυνατός ο εντοπισμός και καταγραφή  όλων των σπίλων. Δημιουργείται αρχείο με ολόσωμη ψηφιακή απεικόνιση συνολικά όλων των σπίλων του ασθενούς με αρκετές μακροσκοπικές και δερματοσκοπικές λήψεις καθενός απ’ αυτούς. Στην επανεξέταση συγκρίνονται για κάθε σπίλο οι προηγούμενες λήψεις με τις επόμενες και έτσι εντοπίζονται διαφορές στο μέγεθος, στα όρια, στο σχήμα, στο χρώμα ή στη δομή. Το χρονικό διάστημα επανεκτίμησης των σπίλων ή ύποπτων βλαβών καθορίζεται από τα χαρακτηριστικά τους και τις κατευθυντήριες οδηγίες. Σε κάποιες περιπτώσεις κρίνεται απαραίτητη η χαρτογράφηση μετά από 3 μήνες, σε άλλες μετά από 6 μήνες. Κατά γενικό κανόνα κρίνεται αναγκαία ο έλεγχος των σπίλων 1 φορά το χρόνο. Στο ιατρείο έχουμε το FotoFinder Dermoscope Vexia, της Γερμανικής εταιρείας FotoFinder Systems (https://www.fotofinder.de/en/)  , που παρέχει την πιο εξελιγμένη τεχνολογία στην πρώιμη ανίχνευση καρκίνων του δέρματος στα μεγαλύτερα δερματολογικά κέντρα παγκοσμίως.

  5. Βιοψία ή αφαίρεση και ιστολογική εκτίμηση

Πόσο σημαντική είναι ο πρώιμος εντοπισμος του μελανώματος;

Το ποσοστό επιβίωσης των ασθενών με μελάνωμα εξαρτάται από το πάχος του μελανώματος τη στιγμή της εξαίρεσης. Τόσο οι σπίλοι με σοβαρή δυσπλασία όσο και τα πρώιμα μελανώματα δεν μεθίσταται και μπορούν να εντοπιστούν δερματοσκοπικά

Ποια η θεραπεία του μελανώματος;

Η ιστολογική αναφορά θα καθορίσει την περαιτέρω θεραπευτική προσέγγιση σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες.

Ποια η πρόγνωση του μελανώματος;

Σε περίπτωση που εντοπιστεί το πρώιμο μελάνωμα (in situ) και αφαιρεθεί χειρουργικά οδηγεί σε ίαση (5ετης επιβίωση 98%). Η πρόγνωση δεν είναι ευνοϊκή σε περίπτωση που η διάγνωση γίνει σε πιο προχωρημένα στάδια.