Έκζεμα

    Τι είναι το έκζεμα;

    Το έκζεμα ή δερματίτιδα είναι μια φλεγμονώδης αντίδραση του δέρματος. Αποτελεί το συχνότερο δερματολογικό νόσημα. Περίπου το 19-30% των δερματολογικών ασθενών πάσχει από έκζεμα.

    Ποια είναι τα κυριότερα συμπτώματα του εκζέματος;

    • Έντονος κνησμός
    • Φυσαλίδες με υγρό
    • Ερυθρότητα του δέρματος
    • Ξηρότητα του δέρματος
    • Πάχυνση του δέρματος
    • Εφελκίδες
    • Ρωγμές

    Ποια είναι τα είδη εκζέματος;

    Το έκζεμα χωρίζεται σε δύο κατηγορίες : το ενδογενές και το εξωγενές.

    Ενδογενές έκζεμα

    Ατοπική δερματίτιδα: είναι μια χρόνια κνησμώδης υποτροπιάζουσα δερματοπάθεια με χαρακτηριστικούς κλινικούς τύπους (βρεφικό έκζεμα, παιδικό και ενηλίκων). Προσβάλλει άτομα με γενετική προδιάθεση σε αλλεργικά νοσήματα (αλλεργικό βρογχικό άσθμα, αλλεργική ρινίτιδα- επιπεφυκίτιδα).  Παρατηρείται σε ασθενείς με οικογενειακό ιστορικό ατοπίας και εκδηλώνεται στο 90% των περιπτώσεων κάτω από 5 ετών, στο 60% εντός του 1ου έτους ζωής και στο 20% εμμένει σε όλη τη διάρκεια της ζωής.

    Σμηγματορροϊκή δερματίτιδα : είναι μια συχνή χρόνια  ερυθηματολεπιδώδης δερματοπάθεια που προσβάλλει παιδιά και ενήλικες και σχετίζεται με αυξημένη σμηγματόρροια του τριχωτού κεφαλής και περιοχών  που είναι πλούσιες σε σμηγματογόνους αδένες (πρόσωπο και θώρακα). Κλινικά, παρατηρούνται  ερυθροκίτρινες περιγεγραμμένες πλάκες με λέπια. Στο τριχωτό της κεφαλής η κλινική εικόνα μοιάζει με βαριά πιτυρίδα. Η νόσος παρουσιάζει χρονιότητα και εποχιακές διακυμάνσεις.

    Νομισματοειδές έκζεμα : είναι μια μορφή εκζέματος που χαρακτηρίζεται από ερυθηματώδεις πλάκες με κυκλικό σχήμα σαν κέρμα. Συχνά παρατηρούνται βλατίδες ή φυσαλίδες με έντονο κνησμό. Συνήθως  οι βλάβες έχουν την τάση να συρρέουν και να παρουσιάζουν στο κέντρο ίαση. Στην οξεία φάση υπάρχει οίδημα ή ορορροή, ενώ στη χρόνια φάση παρατηρείται απολέπιση και λειχηνοποίηση.

    Δυσιδρωσικό έκζεμα : χαρακτηρίζεται από συμμετρικό κνησμώδες εξάνθημα σε παλάμες και πέλματα  με παρουσία φυσαλίδων στα πλάγια των δακτύλων. Προσβάλλονται όλες οι ηλικίες , ενώ συχνότερα εμφανίζεται στις παλάμες.

    Εξωγενές έκζεμα- δερματίτιδες εξ επαφής

    Με τον όρο δερματίτιδα εξ επαφής εννοούμε τη φλεγμονή του δέρματος μετά από επαφή με εξωτερικούς παράγοντες. Οι δερματίτιδες εξ επαφής μπορεί να είναι ερεθιστικές ή αλλεργικές.

    Οι ερεθιστικές δερματίτιδες εξ επαφής (80%) προκαλούνται από  εξωγενείς παράγοντες  που είναι τοξικοί για το δέρμα  (λόγω των φυσικοχημικών τους ιδιοτήτων)  όπως είναι το νερό, τα σαπούνια, τα αντισηπτικά, τα διαλυτικά, τα οξέα, τα αλκάλεα.

    Οι αλλεργικές δερματίτιδες εξ επαφής (20%) προκαλούνται από την επαφή με  εξωτερικούς παράγοντες (αλλεργιογόνα) προς τα οποία έχει αναπτυχθεί προηγουμένως ευαισθητοποίηση. Τα συχνότερα αλλεργιογόνα είναι το νικέλιο (που βρίσκεται σε κοσμήματα και κέρματα), το βάλσαμο του Περού (συστατικό αρωμάτων), η φορμαλδεΰδη (συστατικό καλλυντικών και υφασμάτων),το κοβάλτιο (που βρίσκεται σε κοσμήματα και εργαλεία)  και το PPD (συστατικό τριχοβαφών και τατουάζ με χέννα).

    Ποια είναι τα στάδια εκζέματος;

    Ανάλογα με το βαθμό φλεγμονής το έκζεμα χωρίζεται σε:

    • Οξύ: παρουσία έντονης ερυθρότητας και οιδήματος, φυσαλίδες με ορώδες υγρό με συνοδό πόνο ή κνησμό
    • Υποξύ: εμφάνιση εφελκίδων και απολέπισης
    • Χρόνιο: σε αυτή τη φάση χαρακτηρίζεται από
      1. ερυθρότητα
      2. πάχυνση του δέρματος
      3. ξηρότητα
      4. απολέπιση
      5. σχηματισμό ρωγμών
      6. κνησμό

    Πώς γίνεται η διάγνωση του εκζέματος;

    Η διάγνωση του εκζέματος γίνεται από δερματολόγο σύμφωνα με το ιστορικό του ασθενούς και την κλινική του εξέταση. Μέσω των δερματικών δοκιμασιών (αλλεργικά τεστ) μπορούν να διαπιστωθούν τυχόν αλλεργίες σε ουσίες.

    Ποια είναι η θεραπεία του εκζέματος;

    Το σημαντικότερο ρόλο στην αντιμετώπιση της νόσου παίζει η πρόληψη των παραγόντων που το προκαλούν, ώστε να μειώνονται οι εξάρσεις και η σοβαρότητα της νόσου. Έτσι, οι ασθενείς με έκζεμα πρέπει

    1. ενυδατώνουν συχνά το δέρμα τους
    2. περιορίσουν τη χρήση μάλλινων και συνθετικών ρούχων
    3. αποφεύγουν την επαφή του δέρματος με ερεθιστικές ουσίες ή πιθανές αλλεργικές

    Η θεραπεία περιλαμβάνει τη χρήση ενυδατικών-μαλακτικών κρεμών και σαπουνιών που δεν ξηραίνουν το δέρμα. Τα  τοπικά κορτικοστεροειδή  είτε μόνα της είτε σε συνδυασμό με τοπικά αντιβιοτικά αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της θεραπείας της νόσου. Συστηματικά αντισταμινικά και κορτικοστεροειδή σε πιο βαριές καταστάσεις είναι αναγκαιά .