Skip to content

Μελανοκυτταρικοί Σπίλοι / Ελιές

Τι είναι οι μελανοκυτταρικοί σπίλοι / ελιές

Ως  μελανοκυτταρικοί σπίλοι ορίζονται οι καλοήθεις πολλαπλασιασμοί μελανοκυττάρων (κυττάρων που παράγουν μελανίνη). Πρόκειται για τους πιο συχνούς καλοήθεις όγκους του δέρματος και είναι γνωστοί με τον όρο «ελιές». Κύκλος ζωή του σπίλου;

Ο κύκλος ζωής του σπίλου περιλαμβάνει τέσσερα στάδια: την έναρξη ανάπτυξης, την ανάπτυξη, τη σταθερότητα του και την υποστροφή(εξαφάνισή) του. Παρότι τα στάδια αυτά μπορεί να λάβουν χώρα σε οποιαδήποτε ηλικία. Φαίνεται ότι η έναρξη ανάπτυξης και η ανάπτυξη λαμβάνουν χώρα κατά την παιδική ζωή και εφηβεία, ενώ εξαφανίζονται (υποστρέφουν) κατά την ώριμη ενήλικη ζωή. 

Ποια είναι τα είδη σπίλων;

Υπάρχουν διάφορες ταξινομήσεις στους σπίλους.

  1. Ύπαρξη ή μη κατά τη γέννηση (Συγγενείς και επίκτητοι):
    Συγγενείς: είναι οι μελανοκυτταρικοί σπίλοι που είναι παρόντες κατά τη γέννηση (ή τα πρώτα χρόνια μετά τη γέννηση). Μπορεί να είναι μικροί <1,5 εκ, μεσαίοι/μεγάλοι>1,5 εκ.
    Επίκτητοι: είναι οι μελανοκυτταρικοί σπίλοι που παρατηρούνται κατά την παιδική, εφηβική ηλικία ή τα πρώτα χρόνια ενήλικης ζωής. Παρ Ότι μπορεί να ποικίλουν στο μέγεθος, συνήθως είναι μικρότεροι από 1,5 εκ.

  2. Με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους:
    -Σπίλος Spitz/Reed
    -Κυανός σπίλος
    -Σπίλος Sutton
    -Σπίλος Meyerson
    -Άτυπος/ Δυσπλαστικός Σπίλος
    -Σύνθετοι σπίλοι

Πώς είναι η κλινική τους εικόνα;

Υπάρχουν διάφορα είδη σπίλων που μπορεί να ποικίλουν σε: 

  • Χρώμα: διάφορες αποχρώσεις καστανού χρώματος, μαύρου, μπλέ, ερυθρού ή λευκού.
  • Μέγεθος: μικροί <1,5εκ, μεσαίοι/μεγάλοι >1,5εκ 
  • Μορφολογικά χαρακτηριστικά: επίπεδοι, ελαφρώς επηρμένοι ή επηρμένοι

Από τι επηρεάζεται η κλινική τους εικόνα;

Οι σπίλοι παρουσιάζουν συγκεκριμένα κλινικά χαρακτηριστικά ανάλογα με:

  • Την εντόπιση τους (πρόσωπο, τράχηλος, κορμός, άκρα, παλάμες και πέλματα, τριχωτό κεφαλής, βλεννογόνους, νύχια και οφθαλμούς)
  • Ηλικία ασθενούς
  • Φωτότυπο ασθενούς
  • Διάρκεια ανάπτυξης του σπίλου
  • Εγκυμοσύνη

Γιατί είναι τόσο σημαντική η εξέταση των σπίλων;

Όπως έχει φανεί όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των σπίλων τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος ανάπτυξης μελανώματος (κακοήθης όγκος των μελανοκυττάρων). Σε κάποιες περιπτώσεις μελάνωμα αναπτύσσεται σε ήδη υπάρχον σπίλο. Ενώ, σε πολλές περιπτώσεις το μελάνωμα μπορεί λανθασμένα να εκληφθεί ως απλός σπίλος (ελιά).

Ποια είναι τα στοιχεία ενός σπίλου που χρήζουν άμεση δερματολογική εκτίμηση;

  • Αιφνίδια εμφάνιση σπίλου  
  • Πρόσφατη αλλαγή του σπίλου ή της περιοχής πέριξ αυτού
  • Παρουσία σπίλου διαφορετικού από τους άλλους
  • Αίσθημα κνησμού ή καύσους
  • Σπίλοι που αιμορραγούν
  • Χρησιμοποιείται συχνά ο μνημονικός κανόνας ΑBCDE σε κάθε ύποπτο σπίλο:
    A (Asymmetry): Ασυμμετρία σχήματος
    B (Border): Όρια ασαφή, ακανόνιστα, οδοντωτά
    C (Color): Περισσότερα του ενός χρώματα
    D (Diameter): Διάμετρος >6mm
    E (Evolution): Εξέλιξη του σπίλου (αλλαγή)

Ποιες είναι οι ομάδες υψηλού κινδύνου για την ανάπτυξη μελανώματος;

  • ΟΛΟΙ οι ασθενείς με ατομικό/οικογενειακό ιστορικό μελανώματος ή καρκίνου του δέρματος
  • Άτομα με πολλαπλούς/ άτυπους σπίλους
  • Άτομα με ανοιχτό φωτότυπο (κόκκινα ή ξανθά μαλλιά, ανοιχτόχρωμα μάτια, ανοιχτόχρωμο δέρμα, παρουσία φακίδων)
  • Άτομα με ιστορικό ηλιακών εγκαυμάτων στην παιδική ηλικία <15 έτη
  • Συχνή χρήση μεθόδων τεχνητού μαυρίσματος με UVA (solarium)
  • Σε ποσοστό περίπου 60% των ασθενών με μελάνωμα δεν υπήρχε κάποιος παράγοντας κινδύνου.

Πως γίνεται η εξέταση των σπίλων;

  1. Λήψη ιατρικού ιστορικού ώστε να αποσαφηνιστούν παράγοντες σπιλογένεσης, όπως ηλιακή ακτινοβολία, ύπαρξη ηλιακών εγκαυμάτων κατά το παρελθόν, τεχνητό μαύρισμα (σολάριουμ),  ατομικό/οικογενειακό ιστορικό δυσπλαστικών σπίλων ή καρκίνων δέρματος, εγκυμοσύνη, ιστορικό χημειοθεραπείας, ανοσοθεραπείας, θεραπείας με ορμόνες.
  2. Κλινική επισκοπική εξέταση σπίλων
  3. Δερματοσκόπηση/ Ψηφιακή απεικόνιση/ Αποθήκευση σπίλων:

    Πρόκειται για μια μη επεμβατική διαγνωστική μέθοδο, που έχει αναπτυχθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια. Χρησιμοποιεί μια φωτεινή πηγή σε συνδυασμό με πολύ μεγάλη μεγέθυνση και επιτρέπει την αναγνώριση δομών στα διάφορα στρώματα του δέρματος, οι οποίες δεν είναι ορατές δια γυμνού οφθαλμού ή με το συμβατικό δερματολογικό μεγεθυντικό φακό.  Το σημαντικό με τη δερματοσκόπηση είναι ότι υπάρχει σημαντική συσχέτιση μεταξύ των δερματοσκοπικών χαρακτηριστικών των βλαβών και των ιστοπαθολογικών τους  ευρημάτων. Στο ιατρείο μας η δερματοσκόπηση διενεργείται με ψηφιακό δερματοσκόπιο που φέρει κάμερα υψηλής ανάλυσης (με δυνατότητα μεγέθυνσης χ140), δίνοντας έτσι τη δυνατότητα πέρα από τον εντοπισμό των ασύλληπτων με το μάτι ή το μεγεθυντικό φακό ύποπτων βλαβών κυρίως την καταγραφή, ανάλυση και αποθήκευση τους.  Έτσι, παρέχεται η δυνατότητα παρακολούθησης και σύγκλισης των αποθηκευμένων λήψεων με μελλοντικές, ώστε να εντοπίζονται και οι παραμικρές/ανεπαίσθητες αλλαγές τους.

  4. Ολόσωμη χαρτογράφηση σπίλων:

    Πρόκειται για ολόσωμη φωτογράφηση του ασθενούς, ψηφιακή μακροσκοπική/δερματοσκοπική απεικόνιση όλων των σπίλων (ελιών) του και ανάλυσή τους με τη βοήθεια ειδικού λογισμικού προγράμματος. Λαμβάνονται 16 ψηφιακές λήψεις όλου του σώματος του ασθενούς, τέτοιες ώστε να είναι δυνατός ο εντοπισμός και καταγραφή  όλων των σπίλων. Δημιουργείται αρχείο με ολόσωμη ψηφιακή απεικόνιση συνολικά όλων των σπίλων του ασθενούς με αρκετές μακροσκοπικές και δερματοσκοπικές λήψεις καθενός απ’ αυτούς. Στην επανεξέταση συγκρίνονται για κάθε σπίλο οι προηγούμενες λήψεις με τις επόμενες και έτσι εντοπίζονται διαφορές στο μέγεθος, στα όρια, στο σχήμα, στο χρώμα ή στη δομή. Το χρονικό διάστημα επανεκτίμησης των σπίλων ή ύποπτων βλαβών καθορίζεται από τα χαρακτηριστικά τους και τις κατευθυντήριες οδηγίες. Σε κάποιες περιπτώσεις κρίνεται απαραίτητη η χαρτογράφηση μετά από 3 μήνες, σε άλλες μετά από 6 μήνες. Κατά γενικό κανόνα κρίνεται αναγκαία ο έλεγχος των σπίλων 1 φορά το χρόνο. Στο ιατρείο έχουμε το FotoFinder Dermoscope Vexia, της Γερμανικής εταιρείας FotoFinder Systems (https://www.fotofinder.de/en/)  , που παρέχει την πιο εξελιγμένη τεχνολογία στην πρώιμη ανίχνευση καρκίνων του δέρματος στα μεγαλύτερα δερματολογικά κέντρα παγκοσμίως.

  5. Βιοψία και ιστολογική εξέταση των ύποπτων βλαβών.